Tonya
Tonya, Orta Mahalle
coğ. Trabzon iline bağlı ilçe ve batısında Ağırköy, kuzeyinde Melikşah,
doğusunda Bicinlik, Karsular, güneyinde Vamenli köyleriyle çevrili ilçe
merkezi kent adı (Lat (DMS) 40° 53' 8N Long (DMS) 39° 17' 26E Altitude
(meters) 1.013 m)
Tonya Nüfus:
(2000) 28.107 (şehir 12.666, köyler 15.441)
(1997) 27.010
(1990) 25.790
1871 Trabzon
sancağına bağlı Tonya Vakf-i kebir nahiyesinin nüfusu 15.701 (İslam 15.701;
Rum 0, Ermeni 0)
Tonya
Belediyeler (2)
1. İskenderli
nüfus:
2000 5.801
1997 5.692
1990 4.730
1985 3.574
1980 2.833
1975 3.013
2. Tonya
Mahalleleri:
Büyük, Karşular, Orta, Yenimahalle
nüfus:
2000 12.666
1997 11.716
1990 11.058
1985 12.394
1980 11.059
1975 10.544
1970 9.700
1965 8.200
1960 6.500
Tonya ilçesi Köyler
(16)
|
Köy adı |
nüfus |
ilçe |
İl (km) |
|
Biçinlik |
169 |
6 |
71 |
|
Çamlı |
191 |
7 |
65 |
|
Çayıriçi |
414 |
7 |
71 |
|
Hoşarlı |
1.184 |
5 |
60 |
|
Kalemli |
526 |
12 |
57 |
|
Kalınçam |
1.046 |
18 |
83 |
|
Karaağaçlı |
1.012 |
6 |
59 |
|
Karasu |
321 |
10 |
55 |
|
Kayacan |
605 |
8 |
57 |
|
Kozluca 306
14 51 |
|
Kösecik |
233 |
13 |
52 |
|
Melikşah |
690 |
5 |
70 |
|
Sağrı |
119 |
10 |
55 |
|
Sayraç |
2.109 |
10 |
75 |
|
Turalı |
1.378 |
10 |
75 |
|
Yakçukur |
336 |
6 |
71 |
Tonya Dil:
Tonya ilçesi’ nin İskenderli, Sayraç, Tu-ralı, Yakçukur köyleri ile
Melikşah, Kozluca köylerinin bir bölümünde ve Büyük Ma-hallenin (Ahur Köy)
özellikle Kesli mahallesi ile Bahadırlı ve Tomaslı mahallelerinin bir
kesiminde Trabzon Rumcasının bir dialekti konuşulmaktadır.
Rumca konuşulan bu
köylerde Türkçe i-çinde /ı/ ünlüsünün /u/ ünlüsü ile yerdeğiş-tirdiği
görülmektedir:
akıl > akul, yakışmak >
yakuşmak gibi; di-ğer ünsüz değişimleri ise diğer Trabzon dia-lektlerindeki
gibidir:
/ p > b, c > ċ, ç > ḉ, t
> d, k > g, ö> o, ı > í veya i, a > ä, e > ό, i > ύ, k > ḫ /
Karşular,
Yenimahalle, Ortamahalle ve Kaleönü mahalleleri ile Çamlı ve Biçinlik
köylerinin ana dili Türkçe olmakla birlikte dialekt olarak yukardaki gruba
benzerdir. Karaağaçlı, Hoşarlı, Karasu, Sağrı, Kayacan, Kö-secik ve Kalemli
köyleri kendi içinde kimi ayrıntılarda farklılık gösterselerde diğer
gruplardan farklı, halkının büyük bölümü Şalpazarı ilçesinden göçerek gelen
Çep-nilerin oluşturduğu Çayıriçi köyü ise farklı dialekt özellikleri
göstermektedir TS 13-23
Terminoloji:
donyä “burda GendỊmύz Dutı˚-namaduk gettuk Donyäa” BR 99/28 (Akçaabat
İhtimena)
Kaynak: Özhan Öztürk.
Karadeniz Ansiklopedik
Sözlük.İstanbul. 2005. ISBN: 975-6121-00-9.
| 
